شرکت متا، غول فناوری که آینده خود را با مفهوم متاورس گره زده است، اخیراً اعلام کرد که یکی از پروژههای کلیدی خود در زمینه همکاری سازمانی واقعیت مجازی، یعنی "هورایزن ورکرومز" (Horizon Workrooms)، در تاریخ ۱ ژانویه ۲۰۲۶ به فعالیت خود پایان خواهد داد. این خبر، هرچند ممکن است در ابتدا به نظر یک تصمیم عملیاتی ساده بیاید، اما در حقیقت بازتابی عمیق از چالشها، تغییر استراتژیها و پیچیدگیهای حاکم بر مسیر توسعه و پذیرش گسترده واقعیت مجازی در محیطهای کاری است.
ورکرومز که در سال ۲۰۲۱ و در اوج هیجان پیرامون متاورس معرفی شد، به عنوان یک ابزار پیشگامانه برای جلسات و همکاریهای مجازی در واقعیت مجازی طراحی شده بود. هدف آن این بود که به کاربران امکان دهد تا با استفاده از هدستهای واقعیت مجازی، در فضاهای مجازی واقعگرایانه با یکدیگر تعامل داشته باشند، روی تختههای سفید مجازی ایده پردازی کنند، به فایلها دسترسی پیدا کنند و حتی با ردیابی میز و کیبورد، تجربه کاری خود را به دنیای مجازی بکشانند. این پلتفرم رایگان بود و برای دستگاههای Quest متا در دسترس قرار گرفت و نویدبخش انقلابی در نحوه کار از راه دور و همکاریهای تیمی بود.
با این حال، تصمیم متا برای تعطیلی ورکرومز، نشاندهنده یک ارزیابی مجدد اساسی در رویکرد این شرکت به محصولات همکاری واقعیت مجازی است. دلیل اصلی که توسط متا عنوان شده، "بازنگری در رویکرد به محصولات همکاری واقعیت مجازی" است. این بازنگری به نظر میرسد به سمتی است که منابع و تلاشها را بر پلتفرمهای گستردهتر مانند "هورایزن ورلدز" (Horizon Worlds) برای تعاملات اجتماعی و "کواست فور بیزینس" (Quest for Business) برای راهحلهای اختصاصی سازمانی متمرکز کند. این تغییر جهت، سؤالی اساسی را مطرح میکند: آیا ورکرومز در دستیابی به اهداف خود شکست خورد، یا بازار هنوز برای چنین راهکارهای پیشرفتهای آماده نیست؟
یکی از دلایل احتمالی برای عدم موفقیت ورکرومز در جذب مخاطبان گسترده، شاید در ماهیت خود فناوری واقعیت مجازی برای محیطهای کاری نهفته باشد. با وجود پیشرفتهای چشمگیر در سختافزار هدستها، هنوز هم موانعی مانند هزینه بالای تجهیزات، نیاز به فضای فیزیکی مناسب، و راحتی کاربر در استفاده طولانیمدت از هدست وجود دارد. بسیاری از متخصصان و کارمندان هنوز ترجیح میدهند که برای جلسات کاری از ابزارهای سنتیتر مانند تماسهای تصویری و پلتفرمهای همکاری مبتنی بر وب استفاده کنند که کمتر نیاز به سازگاری و یادگیری دارد.
همچنین، ورکرومز در رقابت با سایر پلتفرمهای همکاری واقعیت مجازی نیز قرار داشت. شرکتهایی مانند Spatial، Arthur و Immerse نیز راهکارهای مشابهی ارائه میدهند که هر یک نقاط قوت و ضعف خاص خود را دارند. در این بازار نسبتاً نوپا، جذب کاربران و ایجاد یک اکوسیستم قوی، نیازمند سرمایهگذاریهای عظیم و نوآوریهای مستمر است. شاید متا در این رقابت نتوانسته سهم بازار کافی را به دست آورد تا ادامه توسعه ورکرومز را توجیه کند.
این تصمیم متا همچنین میتواند به عنوان نشانهای از دشواریهای کلی در یافتن یک مدل کسبوکار پایدار برای واقعیت مجازی سازمانی تعبیر شود. در حالی که وعدههای واقعیت مجازی برای آموزش، طراحی محصول و همکاری از راه دور بسیار جذاب هستند، اما تبدیل این وعدهها به سودآوری و پذیرش گسترده در مقیاس بزرگ، چالشهای متعددی را به همراه دارد. شرکتها برای سرمایهگذاری در فناوریهای جدید، نیاز به اثبات بازگشت سرمایه و بهرهوری قابل لمس دارند که ممکن است در مورد ورکرومز به اندازه کافی مشهود نبوده باشد.
تمرکز مجدد متا بر "کواست فور بیزینس" نشان میدهد که این شرکت از رویکرد "یک راه حل برای همه" برای همکاری VR فاصله گرفته و به سمت ارائه راهحلهای اختصاصیتر برای نیازهای خاص سازمانی حرکت میکند. این پلتفرم جدید احتمالاً بر ادغام عمیقتر با سیستمهای موجود سازمانی، امنیت پیشرفتهتر و مدیریت آسانتر برای مدیران IT تمرکز خواهد داشت. این تغییر رویکرد میتواند نشاندهنده بلوغ بازار و نیاز به راهکارهای تخصصیتر باشد.
از سوی دیگر، "هورایزن ورلدز" به عنوان پلتفرم اجتماعی فراگیر متا، قرار است نقش محوریتری در استراتژی این شرکت ایفا کند. ادغام قابلیتهای همکاری سادهتر در یک فضای اجتماعی گستردهتر، میتواند راهی برای معرفی کاربران به واقعیت مجازی و سپس ترغیب آنها به استفاده از ابزارهای تخصصیتر باشد. این استراتژی، ممکن است تلاشی برای ایجاد یک مسیر رشد طبیعی برای کاربران واقعیت مجازی باشد، از تعاملات اجتماعی تفریحی تا کاربردهای حرفهایتر.
تعطیلی ورکرومز همچنین درسهای مهمی برای آینده واقعیت مجازی و واقعیت افزوده (XR) در محیطهای کاری به همراه دارد. موفقیت در این حوزه نیازمند فراتر رفتن از صرفاً "جلسات در VR" است. نیاز به ادغام عمیقتر با گردش کارهای موجود، ارائه ابزارهایی که واقعاً بهرهوری را افزایش میدهند، و غلبه بر موانع پذیرش کاربر از طریق طراحی بصری و راحتی بینظیر، از جمله این درسهاست.
آینده واقعیت ترکیبی (Mixed Reality) نیز نقش مهمی ایفا خواهد کرد. توانایی ترکیب دنیای فیزیکی با عناصر مجازی، میتواند تجربه همکاری را طبیعیتر و کمتر خستهکننده کند. هدستهایی مانند Apple Vision Pro یا نسخههای آینده Quest، با قابلیتهای پیشرفته واقعیت ترکیبی، ممکن است راه را برای کاربردهای کاری جذابتر و کاربرپسندتر هموار کنند که ورکرومز در نسخه اولیه خود نتوانست به طور کامل ارائه دهد.
همچنین، نقش هوش مصنوعی در واقعیت مجازی کاری را نباید نادیده گرفت. هوش مصنوعی میتواند به ایجاد آواتارهای واقعگرایانهتر، تسهیل ترجمه همزمان، و حتی هوشمندتر کردن ابزارهای همکاری مجازی کمک کند. ترکیب هوش مصنوعی با قابلیتهای واقعیت مجازی، میتواند پتانسیلهای جدیدی را برای آینده همکاریهای مجازی باز کند که فراتر از آنچه ورکرومز قادر به ارائه آن بود، برود.
در نهایت، تصمیم متا برای تعطیلی ورکرومز، نه به معنای شکست کامل واقعیت مجازی در محیطهای کاری، بلکه نشانهای از یک مرحله گذار و تکامل در این حوزه است. این حرکت، شرکت را قادر میسازد تا منابع خود را بر روی راهکارهای امیدوارکنندهتر و استراتژیهای جدیدتر متمرکز کند که پتانسیل بیشتری برای پذیرش گسترده و موفقیت بلندمدت دارند. بازار واقعیت مجازی سازمانی در حال بلوغ است و شرکتها در حال یادگیری هستند که چه چیزی واقعاً کار میکند و چه چیزی نه.
برای کاربرانی که از ورکرومز استفاده میکردند، متا اعلام کرده است که امکان دانلود دادههای آنها قبل از تاریخ تعطیلی وجود خواهد داشت. این امر نشاندهنده تعهد متا به حفظ دادههای کاربران است، حتی اگر مسیر محصولی تغییر کند. آینده همکاریهای مجازی احتمالاً در ترکیب هوشمندانه واقعیت ترکیبی، هوش مصنوعی و طراحی کاربرمحور نهفته است که فراتر از تجربههای اولیه واقعیت مجازی محض است.
متا با این تصمیم، در واقع یک گام به عقب برداشته تا دو گام به جلو بردارد. درسهایی که از ورکرومز آموخته شده، بدون شک در توسعه محصولات آینده این شرکت نقش حیاتی ایفا خواهند کرد و مسیر را برای شکلگیری یک اکوسیستم واقعیت مجازی کاری پایدارتر و کارآمدتر هموار خواهند ساخت. این پایان یک فصل است، نه پایان یک رویا؛ رویای تبدیل محیطهای کاری مجازی به واقعیت.
